VIÊM DA TIẾT BÃ TRIỆU CHỨNG NGUYÊN NHÂN VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

Viêm da tiết bã

Viêm da tiết bã là một rối loạn da phổ biến chủ yếu ảnh hưởng tới da đầu, gây ra vảy, ngứa, da đỏ và gàu. Đối với trẻ sơ sinh, viêm da tiết bã của da đầu được biết đến như cradle cap.

Định nghĩa

Viêm da tiết bã là một rối loạn da phổ biến chủ yếu ảnh hưởng tới da đầu, gây ra vảy, ngứa, da đỏ và gàu. Đối với trẻ sơ sinh, viêm da tiết bã của da đầu được biết đến như cradle cap. Viêm da tiết bã cũng có thể ảnh hưởng đến mặt, ngực, lưng và các khu vực có dầu khác của cơ thể.

Viêm da tiết bã không có hại, nhưng nó có thể khó chịu và khó coi. Có thể điều trị viêm da tiết bã bằng cách công nhận các dấu hiệu và triệu chứng của nó và bằng cách sử dụng một sự kết hợp của các bước tự chăm sóc và thuốc không cần toa.

Các triệu chứng

Phổ biến các dấu hiệu và triệu chứng của viêm da tiết bã bao gồm:

Loang lổ rộng hoặc lớp vỏ dày trên da đầu.

Vảy màu vàng hoặc màu trắng có thể gắn vào các sợi tóc.

Màu đỏ, da nhờn với quy mô không ổn định màu trắng hoặc vàng.

Ngứa hoặc đau nhức.

Da vảy hoặc gàu.

Viêm da tiết bã chủ yếu ảnh hưởng tới da đầu, nhưng nó có thể xảy ra giữa các nếp gấp của da và trên da nhiều tuyến dầu. Nó có thể xảy ra trong và giữa lông mày, ở hai bên mũi và phía sau tai, trên xương ức, ở vùng háng, và đôi khi ở nách. Có thể trải nghiệm thời kỳ khi các dấu hiệu và triệu chứng cải thiện xen kẽ với thời gian khi xấu đi.

Ở trẻ sơ sinh, viêm da tiết bã của da đầu được biết đến như cradle cap. Các bản vá lỗi có thể bị dày, màu vàng, cộc cằn hay nhờn. Trong hầu hết trường hợp, điều kiện là không ngứa cho trẻ sơ sinh như nó là dành cho các em lớn hơn hoặc người lớn.

Đi khám bác sĩ nếu

Đang rất khó chịu mà mất ngủ hoặc đang bị phân tâm từ các thói quen hàng ngày.

Làn da đau.

Nghi ngờ làn da bị nhiễm.

Đã thử các bước tự chăm sóc mà không thành công.

Nguyên nhân

Mặc dù nguyên nhân chính xác của viêm da tiết bã là không biết đến, một số yếu tố đóng góp dường như đóng một vai trò, bao gồm:

Nấm men (nấm) được gọi là Malassezia phát triển trong sự tiết nhờn trên da (sebum) cùng với vi khuẩn - phương pháp điều trị kháng nấm, chẳng hạn như ketoconazol (NIZORAL), thường có hiệu quả, hỗ trợ các ý tưởng nấm men là một yếu tố góp phần.

Stress và mệt mỏi.

Thay đổi của mùa - dịch thường tồi tệ hơn trong mùa đông.

Điều kiện thần kinh - viêm da tiết bã cũng có thể xảy ra thường xuyên hơn ở những người có điều kiện nhất định thần kinh, như bệnh Parkinson.

HIV / AIDS - những người có HIV / AIDS tăng nguy cơ viêm da tiết bã.

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Bác sĩ có thể chẩn đoán viêm da tiết bã bởi:

Kiểm tra lâm sàng - nói chuyện với về các triệu chứng và kiểm tra da và da đầu.

Sinh thiết da hoặc các xét nghiệm khác - đôi khi cần thiết để xác định chẩn đoán và để loại bỏ các loại viêm da.

Điều kiện tương tự như viêm da tiết bã bao gồm:

Viêm da dị ứng. Điều này dưới hình thức là một tình trạng viêm da mãn tính là nguyên nhân gây viêm, da bị ngứa. Thông thường, nó xảy ra ở những nếp gấp của khuỷu tay, trên lưng của đầu gối hoặc trên mặt trước của cổ. Nó có xu hướng bùng nổ và sau đó giảm dần theo định kỳ trong một thời gian, thậm chí lên đến vài năm.

Bệnh vẩy nến. Một rối loạn da đặc trưng bởi da khô đỏ phủ vảy bạc. Giống như viêm da tiết bã, bệnh vẩy nến có thể ảnh hưởng đến da đầu và gây ra gàu. Bệnh vẩy nến, các bản vá lỗi có thể từ một vài điểm giống như gàu trào rộng lớn bao phủ khu vực rộng lớn của cơ thể.

Nấm da đầu. Nấm da đầu là một loại nhiễm nấm thường gặp nhất ở trẻ nhỏ, và tuổi đi học trẻ em. Nó gây đỏ, ngứa, nhìn các bản vá lỗi hói trên da đầu.

Phương pháp điều trị và thuốc

Không có điều trị bảo đảm để ngăn chặn bệnh viêm da tiết bã mãi mãi, nhưng phương pháp điều trị có thể kiểm soát các dấu hiệu và triệu chứng của nó. Điều trị tùy thuộc vào loại da, mức độ nghiêm trọng của tình trạng và nơi mà nó xuất hiện trên cơ thể.

VIÊM DA TIẾT BÃ Ở TRẺ EM

Khám bệnh da hàng ngày tại bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM, chúng tôi.

thường thấy các bà mẹ lo lắng vì có con có những vảy nhờn trên da đầu mà dân gian gọi là "cứt trâu" hay trẻ lớn hơn thì khó chịu, mặc cảm vì da đầu có nhiều "gàu".

Một dạng khác là những mảng vảy kèm với nổi hồng ban ở các vị trí như: chân mày, sau tai, hai bên má, cổ… hoặc vùng nách, bẹn… rất dễ lầm tưởng là nổi sảy do nóng nhưng thực được chẩn đóan là bệnh viêm da tiết bã.

Viêm da tiết bã là bệnh gì ?

Là bệnh viêm da thường gặp, mạn tính, với đặc trưng có hồng ban tróc vảy nhờn, giới hạn tương đối rõ, tập trung chủ yếu ở các vùng da nhiều tuyến bã như trên da đầu, ở mặt và vùng thân trên cơ thể, vì vậy được gọi là bệnh viêm da tiết bã.

Hình ảnh viêm da tiết bã ở trẻ em

Nguyên nhân có thể do tăng đáp ứng viêm với vi nấm Malasssezi furfur, là loại vi nấm ái mỡ thường sống ở các tuyến bã nhờn, và các yếu tố gen di truyền và môi trường cũng có ảnh hưởng đến khởi phát và diễn tiến của bệnh viêm da tiết bã.

Biểu hiện bệnh

Chẩn đoán chủ yếu dựa lâm sàng, xét nghiệm hiếm khi cần thiết.

Thường chia 2 nhóm tuổi với các biểu hiện lâm sàng khác nhau:

Trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ: thường thấy nhất là nhiều vảy nhờn, dính, thường tập trung ở đỉnh đầu, và có thể tạo thành lớp dày, lan tỏa khắp da đầu tạo hình ảnh giống như chiếc mũ (dân gian gọi là "cứt trâu"). Vị trí thường gặp thứ nhì là viêm da vùng tã lót, thường biểu hiện đỏ da nhiều hơn là có vảy. Ngoài ra có thể gặp ở mặt, vùng nếp gấp (vùng sau tai, vùng nách, vùng bẹn). Một số ít trường hợp có thể bội nhiễm thêm nấm candida hay vi trùng.

Bệnh thường khởi phát sớm lúc 2 - 10 tuần tuổi và nhìn chung sẽ hết lúc 8 - 12 tháng tuổi trước khi có thể xuất hiện trở lại ở tuổi dậy thì. Tất cả nhóm tuổi của trẻ đều có thể bị tình trạng này, ngay cả khi chúng không tạo nhiều tuyến bã như người lớn. 

Trẻ lớn vị thành niên và người lớn: hầu hết biểu hiện dưới dạng vảy da đầu, dân gian gọi là "gàu".

Có thể dưới dạng mảng vảy kèm ít hồng ban ở các vị trí nhiều tuyến bã nhờn như giữa lông mày, giữa trán giữa 2 lông mày, nếp gấp mũi má, quanh mí mắt, sau tai, trước xương ức, giữa xương bả vai, dưới nếp gấp vú, rãnh sau tai, ống tai ngoài...

VIÊM DA TIẾT BÃ NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH DÙNG THUỐC

Viêm da tiết bã là một bệnh lý cần dùng thuốc, chứ không phải là da nhờn do tuyến bã tiết nhiều chỉ khắc phục tạm thời bằng mỹ phẩm.

Nguyên nhân

Chưa hoàn toàn sáng tỏ song có nhiều giả thiết có tính thuyết phục:

Do thiếu, rối loạn hormone: bằng chứng: viêm da tiết bã và vẩy phấn da dầu thường gặp ở lứa tuổi rất nhỏ (10% ở trẻ trai, 95% ở trẻ gái). Trẻ dưới 3 tháng mắc nhiều, giảm nhanh khi 1 tuổi, giảm chậm hơn trong 4 tuổi tiếp theo, rồi hết hẳn. Bệnh lại tái hiện rầm rộ ở tuổi trưởng thành (có tỷ lệ cao hơn ở người lớn tuổi). Ứng với thời kỳ mắc nhiều là thời kỳ thiếu hay rối loạn hormone.

Do nấm: bằng chứng: ở nơi có chủng nấm Malsssezia tăng sinh mạnh, thì ở đó có viêm da tiết bã (theo Mastrolonardo M - 2003, Schwartz RA- 2004). Loài nấm này thường chiếm ưu thế ở những vùng có nhiều tuyến bã (đầu thân, lưng trên). Dùng kháng nấm chống lại sự tăng sinh của vi nấm, bệnh được cải thiện (Heng MC -1990).

Do suy giảm miễn dịch: bằng chứng: một số bệnh làm suy giảm miễn dịch ở trẻ nhỏ hay suy giảm miễn dịch do AIDS làm bệnh dễ xuất hiện (DunicI - 2004).

Do nguồn gốc thần kinh: bằng chứng: bệnh thường biểu hiện dưới dạng vẩy da đầu (gàu) hoặc hồng ban ở vùng nếp gấp mũi, môi trong giai đoạn bị stress, mất ngủ. Tìm thấy một số mối liên hệ giữa viêm da tiết bã với bệnh Parkinson, động kinh, chấn thương hệ thần kinh trung ương, liệt dây thần kinh mặt, bệnh rỗng tủy sống do các thuốc liệt thần kinh gây ra kèm theo chứng ngoại tháp, các rối loạn thần kinh khác, bao gồm sau tai biến mạch máu não. Tuy nhiên, chưa tìm thấy chất dẫn truyền thần kinh gây bệnh.

Biểu hiện

Viêm da tiết bã có một số dấu hiệu:

Ở thanh thiếu niên và người lớn: bắt đầu bằng những vảy mỡ nhờn ở da dầu kèm nổi hồng ban và đóng vảy ở vùng rãnh môi - mũi hoặc vùng da sau tai. Cũng có ở vùng khác như: vùng lông mày, vùng râu mọc, vùng dưới vú, chỗ nếp gấp vùng thân, trên ngực, có khi cả ở giữa mặt. Có khi dạng hình cánh hoa, kèm theo có sần nang lông và quanh nang lông màu đỏ nâu, có khi dạng hình vẩy phấn, thành từng dát và mảng khắp người như vảy phấn hồng.

Ở trẻ nhỏ: vùng đỉnh đầu sẽ có đóng vảy nhờn như mỡ nhưng không gây ngứa, không gây nứt, rịn nước (như viêm da cấp), vẩy có màu trắng, trắng xám hay vàng, hay xuất hiện vào tuần thứ 3 - 4 sau sinh.

Tuy dễ nhận thấy, nhưng những dấu hiệu này cũng làm nhầm sang một số bệnh khác (như vẩy nến, chàm thể tạng, nấm tóc, nấm candida, mụn trứng cá).

VIÊM DA TIẾT BÃ NHỜN

Viêm da tiết bã nhờn là bệnh về da gặp ở hai nhóm bệnh nhân riêng biệt. Thể trẻ nhỏ được đặc trưng bằng những vẩy lớn màu vàng trên da đầu, mặt, vùng quấn tã và thường tự khỏi. Thể người lớn ảnh hưởng đến da đầu, mặt, trước ngực kèm theo ngứa không tương xứng với mức độ tương đối nhẹ của vẩy và hồng ban.

Viêm da tiết bã nhờn ở trẻ em là tình trạng tương đối phổ biến ở trẻ nhỏ và có thể gây nhầm lẫn với viêm da tạng dị ứng ở trẻ nhỏ. Bệnh nguyên còn chưa rõ. Không có bất kỳ sự liên quan nào giữa thể viêm da tiết bã nhờn ở trẻ nhỏ và người lớn, và cũng không có bằng chứng rằng trẻ em bị viêm da tiết bã nhờn lúc còn nhỏ lại có nguy cơ cao hơn thể người lớn về sau này. Viêm da tiết bã nhờn ở người lớn ít gặp hơn nhưng lại dai dẳng hơn. Thường gặp nhất ở nam trưởng thành và thường ở trên thân người tại những nang lông và được gọi là viêm nang lông tăng tiết bã nhờn. Viêm da tiết bã nhờn mức độ nhẹ là thường gặp ở người lớn. Mặc dù tên gọi là như vậy nhưng vẫn chưa phát hiện ra sự thay đổi cả về số lượng và chất trong quá trình tiết chất bã nhờn ở cả trẻ nhỏ và người lớn. Pitirosporum ovale được tìm thấy với số lượng lớn hơn trên da bình thường ở những bệnh nhân viêm da tiết bã nhờn và có một tỷ lệ bệnh nhân đáp ứng với liệu pháp kháng nấm tại chỗ. Những dẫn chứng này rõ rang coi Pitirosporum ovale như là yếu tố bệnh nguyên mặc dù chưa xác định được yếu tố này có vai trò tiên phát hay thứ phát.

Biểu hiện lâm sàng[

Ở trẻ nhỏ, thường có biểu hiện từ rất nhỏ với những vẩy vàng lớn ở trên da đầu lan xuống trán. Cũng thường thấy tổn thương ở trên thân người vùng quấn tã lót và nách. Không ngứa và trẻ thường vẫn ăn , ngủ tốt. Đây là điểm có giá trị chẩn đoán trong bệnh viêm da tiết bã nhờn và để phân biệt với viêm da tạng dị ứng. Ở người lớn, bao gồm những tổn thương riêng rẽ trông giống như tráng men, màu đỏ hoặc màu vàng, ngứa nhẹ hoặc không có triệu chứng, chủ yếu ở trên thân người. Những vị trí thường có tổn thương là vùng cán ức, nách, rãnh dưới vú, bẹn, tai ngoài. Tổn thương ở mặt phổ biến hơn ở nam giới và có thể rất dai dẳng, đặc biệt là rãnh mũi môi. Những tổn thương trên thân có thể có hình tròn màu hồng nhợt và khó quan sát dù có triệu chứng. Da đầu thường bị ảnh hưởng và có thể là gàu nặng và dai dẳng (vẩy và hồng ban trên da đầu). Thường ảnh hưởng đến lông mày và mí mắt với mí mắt dính dấp vào lúc sáng sớm. Viêm mí mắt này có thể không đáp ứng với điều trị. Nhìn chung viêm da tiết bã nhờn dai dẳng, nặng gặp tỷ lệ cao ở những bệnh nhân HIV dương tính.

Chẩn đoán

Có thể chẩn đoán nhầm với viêm da tiếp xúc dị ứng, vẩy nến và lang ben. Thử nghiệm miếng dán sẽ loại trừ được viêm da tiếp xúc dị ứng; và tổn thương màu vàng, nhờn cùng với sự phân bố của tổn thương là những dấu hiệu phân biệt với vẩy nến; nhưng đặc điểm này cũng dễ bị nhầm, đặc biệt khi có tổn thương trên da đầu. Tuy nhiên, trong bệnh vẩy nến các tổn thương dễ quan sát và có vẩy lớn, thô, ánh bạc; còn trong viêm da tiết bã nhờn thì các tổn thương lan tràn hơn với vẩy nhỏ, mảnh hơn. Tìm nấm từ cạo tổn thương sẽ loại trừ được lang ben và có thể thấy số lượng lớn nấm men P.ovale. Viêm nang tăng tiết bã nhờn thường đi kèm với viêm da tiết bã nhờn ở thân, bao gồm nhiều sẩn nhỏ ở trên các nang và được cho là sự xâm nhập quá mức của P.versicolor vào các nang. Loại này có thể kháng lại điều trị.

Điều trị

Viêm da tiết bã nhờn là bệnh mạn tính có khuynh hướng tái phát bất kể điều trị gì. Hiện nay, điều trị được lựa chọn là thuốc chống nấm nhóm imidazol dùng tại chỗ như kem ketoconazol và dầu gội đầu (Nizoral), sulconazol (Exelderm); miconazol (Daktarin); clotrimazol (Lotrimin); econazol (Spectazole). Các imidazol đường uống có hiệu quả nhưng chỉ nên cân nhắc khi dùng tại chỗ thất bại, và không nên dùng liên tục trong thời gian dài. Viêm nang tăng tiết bã nhờn đặc biệt khó điều trị và có thể đáp ứng với imidazol toàn thân. Các steroid yếu dùng tại chỗ cũng có tác dụng (như kem hydrocortison 1% bôi ở mặt và các nếp gấp), nhưng cũng như điều trị bằng nhóm imidazol, bệnh nhân có khuynh hướng tái phát.

VIÊM DA TIẾT BÃ VÀ CÁCH DÙNG THUỐC

Viêm da tiết bã là một bệnh lý cần dùng thuốc, chứ không phải là da nhờn do tuyến bã tiết nhiều chỉ khắc phục tạm thời bằng mỹ phẩm.

Nguyên nhân

Chưa hoàn toàn sáng tỏ song có nhiều giả thiết có tính thuyết phục:

Do thiếu, rối loạn hormone: bằng chứng: viêm da tiết bã và vẩy phấn da dầu thường gặp ở lứa tuổi rất nhỏ (10% ở trẻ trai, 95% ở trẻ gái). Trẻ dưới 3 tháng mắc nhiều, giảm nhanh khi 1 tuổi, giảm chậm hơn trong 4 tuổi tiếp theo, rồi hết hẳn. Bệnh lại tái hiện rầm rộ ở tuổi trưởng thành (có tỷ lệ cao hơn ở người lớn tuổi). Ứng với thời kỳ mắc nhiều là thời kỳ thiếu hay rối loạn hormone.

Do nấm: bằng chứng: ở nơi có chủng nấm Malsssezia tăng sinh mạnh, thì ở đó có viêm da tiết bã (theo Mastrolonardo M - 2003, Schwartz RA- 2004). Loài nấm này thường chiếm ưu thế ở những vùng có nhiều tuyến bã (đầu thân, lưng trên). Dùng kháng nấm chống lại sự tăng sinh của vi nấm, bệnh được cải thiện (Heng MC -1990).

ảnh minh họa

Do suy giảm miễn dịch: bằng chứng: một số bệnh làm suy giảm miễn dịch ở trẻ nhỏ hay suy giảm miễn dịch do AIDS làm bệnh dễ xuất hiện (DunicI - 2004).

Do nguồn gốc thần kinh: bằng chứng: bệnh thường biểu hiện dưới dạng vẩy da đầu (gàu) hoặc hồng ban ở vùng nếp gấp mũi, môi trong giai đoạn bị stress, mất ngủ. Tìm thấy một số mối liên hệ giữa viêm da tiết bã với bệnh Parkinson, động kinh, chấn thương hệ thần kinh trung ương, liệt dây thần kinh mặt, bệnh rỗng tủy sống do các thuốc liệt thần kinh gây ra kèm theo chứng ngoại tháp, các rối loạn thần kinh khác, bao gồm sau tai biến mạch máu não. Tuy nhiên, chưa tìm thấy chất dẫn truyền thần kinh gây bệnh.

Biểu hiện

Viêm da tiết bã có một số dấu hiệu:

Ở thanh thiếu niên và người lớn: bắt đầu bằng những vảy mỡ nhờn ở da dầu kèm nổi hồng ban và đóng vảy ở vùng rãnh môi - mũi hoặc vùng da sau tai. Cũng có ở vùng khác như: vùng lông mày, vùng râu mọc, vùng dưới vú, chỗ nếp gấp vùng thân, trên ngực, có khi cả ở giữa mặt. Có khi dạng hình cánh hoa, kèm theo có sần nang lông và quanh nang lông màu đỏ nâu, có khi dạng hình vẩy phấn, thành từng dát và mảng khắp người như vảy phấn hồng.

Ở trẻ nhỏ: vùng đỉnh đầu sẽ có đóng vảy nhờn như mỡ nhưng không gây ngứa, không gây nứt, rịn nước (như viêm da cấp), vẩy có màu trắng, trắng xám hay vàng, hay xuất hiện vào tuần thứ 3 - 4 sau sinh.

Tuy dễ nhận thấy, nhưng những dấu hiệu này cũng làm nhầm sang một số bệnh khác (như vẩy nến, chàm thể tạng, nấm tóc, nấm candida, mụn trứng cá).

Một số điểm chung về thuốc

Thuốc điều trị viêm da tiết bã hướng vào việc chống lại các nguyên nhân trên (xem chi tiết các loại thuốc ở dưới).

NGUYÊN NHÂN BIỂU HIỆN CỦA VIÊM DA TIẾT BÃ

Mùa đông cũng như mùa hè da, mặt tôi rất nhờn nhất là ở đầu mũi, da đầu và ở lưng. Có khi lên vảy màu hồng, ngứa

Vì công việc phải tiếp xúc với khách hàng nhiều, tôi rất ngại và dần dần cảm thấy tự ti. Xin bác sĩ tư vấn giúp nguyên nhân và cách điều trị.

Lê Thu Giang (Thanh Hóa)

Viêm da tiết bã là một bệnh lý cần dùng thuốc chứ không phải là da nhờn do tuyến bã tiết nhiều chỉ khắc phục tạm thời bằng mỹ phẩm. Đây là bệnh da mạn tính do vi nấm Pityrosporum ovale gây nên. Bệnh thường gặp ở người da nhờn, tuổi mắc nhiều nhất là từ 20-50 tuổi.

Biểu hiện ban đầu bằng những vảy mỡ nhờn ở da đầu kèm nổi hồng ban và đóng vảy ở vùng rãnh môi - mũi hoặc vùng da sau tai. Cũng có ở vùng khác như: vùng lông mày, vùng râu mọc, vùng dưới vú, chỗ nếp gấp vùng thân, trên ngực, có khi cả ở giữa mặt. Có khi dạng hình cánh hoa, kèm theo có sần nang lông và quanh nang lông màu đỏ nâu, có khi dạng hình vảy phấn, thành từng dát và mảng khắp người như vảy phấn hồng. Nguyên nhân mắc bệnh do rối loạn hormon, do nấm, do suy giảm miễn dịch, do bị stress, mất ngủ...

Để hạn chế viêm da tiết bã nhờn, bạn nên gội đầu thường xuyên bằng dầu gội đặc hiệu, bôi kem nizoral (chỉ nên bôi trong 5-7 ngày). Tốt nhất hãy đến bác sĩ chuyên khoa da liễu để được khám và tư vấn đúng bệnh vì bệnh này rất dễ nhầm với bệnh hắc lào, vảy nến.

CÁCH NHẬN BIẾT VÊ VIÊM DA TIẾT BÃ

PNO - Một sáng thức dậy, tự nhiên thấy da mặt đỏ khác thường, bong vảy nhiều, chị Y. cứ ngỡ mình bị dị ứng, từ từ sẽ bớt. Nhưng hôm sau, mặt chị càng đỏ hơn, da như “con tôm luộc” kèm theo triệu chứng ngứa rất khó chịu. Lúc ấy, chị mới vội vàng đi khám bác sĩ và biết mình bị viêm da tiết bã.

Tưởng da khô, ai ngờ…

Chị Y. kể, trước đây da mặt chị thường bị bong những vảy tròn nhỏ giống như gàu nhưng rất ít, da mặt cũng không đỏ rần, không ngứa như bây giờ. Ban đầu, chị nghĩ da bị khô nên không dùng bất cứ thuốc gì, chỉ tăng cường uống nước nhiều hơn và ngưng dùng mỹ phẩm. Cứ khoảng 2-3 tháng, chị lại bị một đợt như vậy, bệnh tự khỏi nên chị cũng chủ quan không đi khám. Lần này thì bệnh trở nặng.

Theo BS. Võ Thị Bạch Sương (chuyên khoa Da liễu – ĐH Y Dược TP.HCM), viêm da tiết bã là một bệnh da mãn tính do vi nấm Pityrosporum ovale gây nên. Bệnh thường gặp ở người da nhờn, tuổi mắc nhiều nhất là từ 20-50. Tuy nhiên cũng thường gặp ở trẻ sơ sinh vào những tháng đầu của cuộc sống, với vị trí thương tổn ở da đầu mà dân gian hay gọi bệnh cảnh này là “cứt trâu”.

Triệu chứng bệnh thay đổi từ nhẹ đến trung bình. Dấu hiệu thường gặp là các mảng da đỏ tróc vảy, vảy có thể màu trắng hoặc vàng ở da đầu, sau tai, nếp má mũi, lông mày, lông mi, nách, bẹn. Trường hợp nặng, thương tổn có thể bị bội nhiễm thêm vi trùng khác hoặc gây ra tình trạng đỏ da toàn thân, tình trạng tái phát ở da đầu nhiều lần có thể gây rụng tóc. Gần đây, người ta thấy ở người nhiễm HIV tỉ lệ mắc bệnh cao hơn người thường.

BS. Sương cho biết, có một số yếu tố làm nặng thêm tình trạng viêm da tiết bã mà bệnh nhân cần lưu ý như:

- Thời tiết: y văn ghi nhận viêm da tiết bã nặng hơn vào mùa thu đông vì khí hậu khô, lạnh làm da tróc vảy nhiều thêm.

- Các chấn thương tâm lí: stress, lo âu, căng thẳng cũng làm nặng thêm viêm da tiết bã.

- Một số sản phẩm chăm sóc, trị liệu bệnh da, ví dụ: bôi chất tretinoin để trị mụn có thể làm nặng thêm viêm da tiết bã, các chất lột sừng nhiều cũng vậy.

Cách điều trị

Các thuốc dùng đa phần giúp cải thiện triệu chứng như làm giảm tình trạng tróc vẩy da đầu, giảm ngứa (nếu có), cần phải tác động vào nguồn gốc bệnh như diệt vi nấm P.ovale cũng như kiểm soát được tình trạng tăng tiết bã thì bệnh mới không tái đi tái lại.

Người ta nhận thấy tia tử ngoại có tác dụng thuận lợi cho bệnh vì bệnh giảm vào mùa hè, nặng hơn vào mùa thu.

Người bệnh cũng có thể sử dụng thuốc kháng nấm dạng cream hoặc dạng dầu gội đầu chứa ketoconazole, selenium sulfide, zinc pyrithione, acid salicylic, lưu huỳnh…

Chất corticoid thoa giúp giảm nhanh triệu chứng nếu vùng bệnh ở mặt hoặc các nếp, nên chọn loại có hoạt lực thấp. Nếu dùng lâu chất này có thể gây teo da, viêm da quanh miệng, mụn… (hiếm khi dùng cho trẻ em).

Việc dùng thuốc nào để điều trị là tùy vào vị trí và tuổi của bệnh nhân.

Khi bị viêm da tiết bã, BS. Sương khuyên người bệnh nên chú ý các vấn đề sau:

- Luôn giữ tinh thần thoải mái, tránh lo âu căng thẳng.

- Giảm ăn các thức ăn ngọt, béo.

- Chọn lựa các sản phẩm chăm sóc da nhẹ dịu, tránh dùng các chất gây lột da hoặc tẩy rửa mạnh.

- Mỹ phẩm có thể dùng khi thật sự cần thiết với những hiểu biết rõ ràng về sản phẩm và chọn các sản phẩm đã qua kiểm định. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến các bác sĩ về da.

- Nếu da đầu bong vảy nhiều, gội đầu tuần 2 lần với các sản phẩm dầu gội có chứa chất diệt nấm. Khi bệnh giảm, vẫn duy trì đều đặn mỗi tuần 1 lần đến khi kiểm soát được bệnh.

Hải Ân

• Bạn đọc thắc mắc về bệnh viêm da tiết bã hoặc các vấn đề liên quan đến bệnh da liễu, có thể gửi câu hỏi về Phòng mạch miễn phí (Trang Sức khỏe – Dinh dưỡng, Phụ Nữ Online) để được bác sĩ tư vấn giải đáp.

Hỏi: Tôi là nam (27 tuổi), thỉnh thoảng bị triệu chứng bong vảy da, sẩn đỏ ở hai bên cánh mũi và kẽ sau tai, ngứa. Da đầu thì thường xuyên nhiều gàu, đã dùng dầu gội Nizoral, gàu có giảm nhưng không hết, có phải tôi bị viêm da tiết bã không? Về lâu dài có ảnh hưởng gì nghiêm trọng không? (H.A. Tuấn)

BS Võ Thị Bạch Sương trả lời: Các triệu chứng mà bạn mô tả phù hợp với bệnh cảnh viêm da tiết bã. Tuy nhiên, cũng cần phân biệt với bệnh vảy nến ở da đầu cũng cho hình ảnh tróc vảy và đỏ da như vậy.

Viêm da tiết bã mặc dù không ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng ảnh hưởng đến thẩm mỹ, làm bệnh nhân kém tự tin, từ đó có tác động xấu trên chất lượng cuộc sống. Nếu diễn tiến nặng có thể gây đỏ da toàn thân tiết bã. Tình trạng tái phát ở da đầu nhiều lần có thể gây rụng tóc.